Actueel

28 October 2016
Blog Blog Peter: Systeemtheater; ode aan Johan

Crux Creaties heeft een nieuwe website: www.systeemtheater.nl 
Neem gerust een kijkje, hier vind je alles over de interventie; wat het is, voor wie het is en hoe het werkt. 

Van Verandertheater naar Systeemtheater
Verandertheater ging een jaar en vijf dagen geleden in première. Inmiddels hebben we onze dienst omgedoopt tot systeemtheater. Het stuk is bijgeschaafd, de inleving van de spelers groeit, evenals de thema’s en de interventies die we aan de voorstelling verbinden.
 
Je gaat het pas zien als je het doorhebt
De titel is gebleven: je gaat het pas zien als je het doorhebt. Het zal niet de eerste keer zijn dat je die beroemd geworden uitspraak van Johan Cruijff leest of hoort. Het is een genot om de man te citeren, te imiteren en te roemen om zijn soms onnavolgbare logica. Het werkzame leven van Johan leert ons ook nog wat anders: dat de wijsheid van een motto in schril contrast kan staan met de praktijk van alledag. Toen hij vlak voor zijn dood stopte met zich te ontfermen over zijn cluppie was het één grote puinbak. Zijn cluppie is niet de mijne, dat vooropgesteld. Ik heb geen last van clubleed, noch van leedvermaak, dat moet je van me aannemen; ik heb me destijds vooral verwonderd over de gang van zaken.
 
Bovenstroom en Onderstroom
De uitspraak van Johan kan je vertalen naar de begrippen bovenstroom en onderstroom. Een onderscheid tussen dat wat direct zichtbaar is (bovenstroom) en dat wat verantwoordelijk is voor de dynamiek, maar niet direct waarneembaar (onderstroom). Hoe de onderstroom de bovenstroom stuurt kan je pas zien als je het doorhebt.
 
Systemisch kijken naar escalaties
Ik vermoed dat Johan een half jaar voor zijn dood doorhad dat zijn aanwezigheid bij de club meer van hetzelfde zou betekenen.  Meer verwarring, intriges en felle discussies over de identiteit van de club. Opvallend was destijds dat deze organisatiebesognes verklaard werden door de psyche van de Verlosser. Als het niet ging zoals hij wilde werd hij rancuneus. Is het niet waardevoller om, vanuit een systemische invalshoek in termen van leiderschap, te kijken naar de diverse escalaties die de organisatie te verduren had?
 
Positionele hygiene
Johan wilde geen jassie an. Hij was geen bestuurder en wilde ook niet zo gezien worden. Elke poging om zijn positie te formaliseren strandde. Het gaat om een vrije geest met zijn glorietijd in de jaren zeventig, maar dat beneemt ons het zicht op wat systeemdenkers positionele hygiëne noemen. De keuzes die Johan maakte komen sterk overeen met keuzes die organisaties maken in de transitie naar zelfsturende of zelforganiserende teams: het onbedoeld creëren van dubbele boodschappen.
 
Dubbele boodschappen
Dat klinkt als volgt: “Ik wil dat je naar mij luistert en ik zeg jou: kies zelf. Ik ben niet formeel jouw leidinggevende, ik ben de coach van dit team en ik ga nu een aantal interventies doen waarmee ik invloed krijg. En met die invloed die ik krijg zeg ik: denk zelf. Luister niet naar mij.” In de transitie naar zelforganisatie zijn teams vaak in de war. Naar wie moet ik in welke mate luisteren en waarom. Als iemand niet formeel een bepaalde pet opzet is er meer ruimte voor verwarring over iemands informele rol. Hoe groter het belang en hoe groter de zichtbaarheid, hoe hoger de spanning en hoe groter de kans dat de organisatie in een dynamiek terecht komt die we typeren als “meer van hetzelfde” en van “kwaad tot erger”.
 
Hulp bij zelforganisatie
Mijn hypothese is dat Johan besefte dat er nog maar één noodrem bestond: weggaan. De wens is in dit geval de vader van de gedachte. Door hem deze intelligentie toe te dichten blijft hij als een held op een voetstuk staan. Onze voorstelling “je gaat het pas zien als je het doorhebt” is in de kantlijn een ode aan Johan. Het is vooral een methode om teams die worstelen met vraagstukken rondom positionele hygiene een stap verder te helpen. Het is pijnlijk en duur om rollend over straat te gaan. Wij dragen graag bij om dat te voorkomen.

Op de hoogte blijven van Crux?
Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.
Bekijk hier de laatste editie.

Aanmelden nieuwsbrief
Blog Peter: Systeemtheater; ode aan Johan
Blog Peter: Systeemtheater; ode aan Johan

Deel deze pagina

Of kopiëer de onderstaande link:

×