Actueel

7 April 2016
Blog Blog Peter: Nog meer managementboeken?

Het debat  
Afgelopen donderdag werd het nog een keer gezegd. Plaats van handeling:  de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, een debat over controle of vertrouwen. Een van de sprekers was Henriëtte Maassen van den Brink - Voorzitter van de Onderwijsraad en lid van de Raad van Toezicht van de HAN. De quote: "Volgens mij komen er 10 boeken  per dag uit over dit soort zaken (lees management)" . Het was een bijzin, ergens verstopt in het betoog over de transitie binnen het hoger onderwijs. Managers worden leiders, het rendementsdenken hebben we achter ons gelaten en in dat mooi opgebouwde betoog dus die ene zin.

De rekensom
Tien boeken per dag. Na afloop zat ik op de fiets. Onwillekeurig begon ik te tellen en stapelen. Stel dat dit ongeveer klopt. Managmentboek.nl heeft achttienduizend titels op voorraad, dus tien lijkt wat veel maar twee per dag betekent na een dikke twintig jaar collectieve schrijfarbeid dat je de voorraad bij elkaar geschreven hebt.  Je schijnt met de boeken van Shakespeare een toren te kunnen bouwen zo hoog als het Empire State Building. Een snelle rekensom leert ons dat de productie management-literatuur gemeten over de laatste twintig jaar een pronte toren op het netvlies tovert.  Zie daar: de Twin Towers, twee mysteries:  Shakespeare en management.

Shakespeare
Shakespeare kan met recht een mysterie genoemd worden. Of een genie. Hoe is het in vredesnaam mogelijk dat één mens zo veel teweeg heeft gebracht? Een onwaarschijnlijk grote woordenschat, zijn leven in nevelen gehuld en een oeuvre waarin psychologie, filosofie en theater een zinnenprikkelend huwelijk aangaan.  Die immense hoeveelheid beschouwende literatuur laat zich tamelijk eenvoudig verklaren: hoe minder eenduidig iets aan ons verschijnt, hoe meer verschillende woorden we aan een fenomeen kunnen geven, zonder ons te vervelen. Schrijven over Shakespeare is op voorhand een activiteit waarmee de schrijver zich in verwonderde toestand een weg door de woorden baant.

Feiten en schema's 
En dan management. Ook een mysterie? Mmm. Ik ben nog geen boek tegengekomen waarin management als een literair verschijnsel benaderd werd. Met een torenhoge productie is  overigens de kans groot dat er ergens iemand is geweest die op de mystieke toer is gegaan, maar ik denk dat u het met mij eens bent als de management literatuur vooral uitblinkt in feitelijkheid. Schema's, onderzoeken, hier een daar een verantwoorde persoonlijke notitie. Is management werkelijk een zo moeilijk te bevatten verschijnsel? Hebben we zo veel boeken nodig om de belangrijkste boodschappen mee te delen?  

Woordenreductiemachine
Stel: je zou een machine hebben waarin je alle zinnen die letterlijk hetzelfde zijn zou kunnen opsporen en kunnen deleten, wat houd je over? Het zal een paar verdiepingen schelen. De grootste reductie bereik je door zinnen te schrappen die hetzelfde net op een andere manier zeggen. En ik vrees dat er van de boekentoren weinig overblijft als je het "oude-wijn-nieuwe-zakken-principe" loslaat op al deze ijverige schrijverij. Wie weet kun je niet eens meer spreken van hoogbouw. Weg met management, dienend leiderschap, empowerment, geluk als cruciale output, paradigmashift: ik vrees dat we steeds hetzelfde zeggen, maar dan net even anders.

De bekentenis
Als noch een revolutionaire inhoud, noch de fascinatie t.a.v. een mysterie hele volksstammen aanzet tot schrijven over leiden en volgen, wat is er dan aan de hand? Het wordt tijd voor een persoonlijk statement, een verhaal uit het eigen leven om de stelling te onderbouwen. Zonder een hartenkreet tel je als organisatie-denker niet mee. Mijn ontboezeming:  ook ik overweeg om een boek te schrijven. En het zou zo maar een boek over leiderschap kunnen zijn. Zo het is eruit. 

Ik ben bijna vijftig, ik vraag me af wat de betekenis is van wat ik doe, je telt pas mee als je een boek geschreven hebt en ik ben te bang om op een motor te stappen, dus een boek schrijven lijkt me een goede remedie tegen het betekenis-vacuüm wat natuurlijkerwijs gekoppeld is aan mijn leeftijd. Edoch, u heeft het al door, leeftijd kan niet de doorslaggevende katalysator zijn van de boeken-aanwas:  het merendeel van de schrijvers debuteert op jongere leeftijd. 

De schade 
Voordat we verder gaan in het verder zoeken naar de oorzaak. Is het een probleem? Is het erg? Op voorhand gezegd: alles wat ik met eigen oren gehoord en ogen gezien heb is een volstrekt willekeurige doorsnede van het Nederlandse organisatielandschap, maar als ik een constante factor mag benoemen: verwarring bij de niet-expert. In welk model zitten we? Hoe moet ik deze kleuren begrijpen? In hoeverre lijkt deze methode op wat we tien jaar geleden hebben gehad? En dan is daar de expert die fijntjes binnen zijn eigen referentiekader de verwarring reduceert.

Ja, ik vind dat erg. Een complexe wereld vraagt om vereenvoudiging, leren is herhalen. Stoppen met lezen? Allerminst. En als ik dan toch stiekem een tip mag geven: kies bij voorkeur voor herlezing van een klassieker die je jaren geleden prikkelde, maar nog niet geheel vatte.  "De vijfde discipline" van Peter Senge is met een  treffende schoonheid geschreven. In mijn volgende blog meer over de waarde van systeemdenken.  

Op de schouders 
Eenmaal thuis en schrijvend aan deze tekst vroeg ik Google om raad. Immers, Henriette Maassen van den Brink had gezegd dat het volgens haar bij benadering om tien boeken per dag ging. Ik typ: hoeveel managementboeken per dag? Ik krijg antwoord: "zo kom je op nummer 1 bij managementboek". Mijn vermoeden over de perverse prikkel die het dupliceren van wijsheid stimuleert wordt per toeval bevestigd.

Vijfentwintig jaar geleden had ik het geduld niet om met te begraven in een studie filosofie. Ik ontdekte destijds iets wat in dit betoog waardevol kan zijn: dat filosofen eerst op de schouders van hun voorgangers moeten staan. Je eerst begraven in het gedachtegoed van anderen heeft een ordende werking. Je citeert als het de wijsheid van een ander betreft en je bent bescheiden als het gaat om je eigen rol.

Op de hoogte blijven van Crux?
Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.
Bekijk hier de laatste editie.

Aanmelden nieuwsbrief Blog Peter: Nog meer managementboeken?

Deel deze pagina

Of kopiëer de onderstaande link:

×