Actueel

3 February 2017
Blog Blog Peter: Sleets, slordig en saai trainen

Dienstbaar

Je bijt niet in de hand die je voedt.  Ik meen dat Freek de Jonge in één van zijn eerste soloprogramma’s er een reeks stevige grappen over maakte. Trainingsacteurs zijn ook een beetje artiest, net als Freek. Maar voor het overgrote deel ook anders: ze zijn dienstbaar aan een leerproces, de opdrachtgever, de trainer en at last but not least de cursist. Allemaal hebben ze vragen die de trainingsacteur met spel beantwoordt, allemaal handen die de acteur voeden. Wordt de Echte Artiest betaalt voor de steen in de vijver en de goed gelukte belediging, het levende leermiddel is hyperbewust van de vele valkuilen die expressiviteit met zich meebrengt en leert diplomatiek zwijgen.

Lofzang

Je kunt het ook een competentie noemen : organisatiesensitiviteit en ach vooruit, tact mag ook. Het is de kunst van alles te zien, veel te voelen en gedoseerd te spreken. Dat heeft ook een leuke bijkomstigheid: als je eenmaal onder vakgenoten ben ga je gewoon effe helemaal los. Levende leermiddelen weten als geen ander hoe ze het beste behandeld moeten worden. Dus deze blog zou ook een bloemlezing kunnen worden van supertrainers die precies weten wat ze waarom doen en hoe je de samenwerking optimaliseert. Echter, er is helaas ook een andere werkelijkheid.  

Laisez-faire

Trainers zijn over het algemeen uit het goede mensenhout gesneden. Ze overleggen, reflecteren, stemmen af op de ander en nemen ook het eigen leren serieus. Trainingsacteurs zijn daarnaast steeds minder op hun mondje gevallen. Ze hebben verstand gekregen van trainen, hebben een visie op de mens en zijn behoefte aan bijvoorbeeld veiligheid. Keith Johnstone zei het al: status werkt als een wip-wap. Gaat de één omhoog, dan de ander omlaag. De trainer zegt binnen deze samenwerking dingen als “zeg jij maar hoe je het prettigste werkt, the floor is yours, als jij een inzicht hebt: laat je horen. Ik ben niet van een strikte scheiding, je mag gerust om mijn stoel zitten”.

Jottem

Dat laat de acteur van dienst zich geen twee keer zeggen. Met de tong op de schoenen, maar met een voldaan gevoel wordt het na afloop lastig evalueren, want waar begin je? Hoe groter het podium van de één, hoe kleiner de inbreng van de ander. Je hebt totaal niet in elkaars vaarwater gezeten en dat was heel prettig. De acteurs schakelt van in - naar uit de rol, van theorie naar proces, van individu naar groep. Met de beste bedoelingen is een ieder kortstondig blij. Op lange termijn verwordt deze schets tot slordig trainen.

Visie

Acteurs met een volstrekt eigen idee over trainen, die kan je maar beter kort houden. Samenwerkingen die het andere uiterste belichamen worden getypeerd door een hoogst alerte trainer: pas op dat de acteur het niet overneemt!  Al die tips en adviezen, cursisten raken er door overspoeld. Hier is een postzegel, daar mag je vrij op bewegen, maar kom er niet vanaf. Ruis moet je coûte que coûte vermijden en acteurs die uit de rol feedback gaan geven transformeren al kletsend tot wijsneus . Kort houden, dus. Niet slordig, maar wel saai.

 De gulden middenweg

Trainers zijn ook niet op hun achterhoofd gevallen. Het is een kwestie van een balans vinden. Niet de uitersten, maar de gulden middenweg is effectief. De acteurs kennen ook de risico’s van beide extremen en remmen tijdig af, maar durven ook op gezette tijden gas te geven. Een beetje van mezelf en een beetje van Magi.  Het is een compromis en daar ga je niet moeilijk over doen: trainer en acteur kennen elkaar, ze doen professioneel hun ding. Niet elke les hoeft een kunstwerk te worden. We hebben een aantal beproefde vormen en die werken goed, voor de cursisten zijn die nieuw, dus waarom zou je dan iets doen waarvan de afloop onzeker is? Niet slordig, niet saai, maar wel sleets.

Techniek

Vanuit o.a. de psychodrama, voice dialogue en het leer- en verteltheater van Brecht zijn er een schat aan technieken ontwikkeld die het mogelijk maken jezelf als trainer en acteur te verrassen. Heb je feedback al klaar voor de cursist, nog voordat het spel start? Kun je door je ervaring de afloop voorspellen, dan is dat wellicht tijd om voor een andere opzet te kiezen.  Je kunt dit verantwoord doen, zonder te verzanden in een experiment.  Er zijn allerlei rollen of posities te creëren rondom een oefening waardoor elke oefening, ook voor degene die niet oefent, spannend is om naar te kijken.  Het leven sijpelt uit een toneelstuk als de acteur niet in het moment bedenkt wat hij gaat zeggen. Op een zelfde manier kan ook de dynamiek langzaam en geruisloos de ruimte verlaten, omdat jij al weet wat er komen gaat.

Doe er wat aan, het is nooit te laat om je repertoire op te frissen!   

Bart Spijkerboer en Peter Berkhout hebben werkplaats de Daad opgericht. Werkplaats voor activerend trainen. We zien je graag komen. Klik hier voor meer informatie.

Op de hoogte blijven van Crux?
Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.
Bekijk hier de laatste editie.

Aanmelden nieuwsbrief Blog Peter: Sleets, slordig en saai trainen

Deel deze pagina

Of kopiëer de onderstaande link:

×